Lokaal werken we allang aan een beter Nederland

GESCHREVEN OP maandag, 5 maart, 2012 - 15:10

Dilia Leitner is D66-raadslid in Haarlem
Martijn van Dam stelde zich onlangs kandidaat als PvdA-fractievoorzitter in de Tweede Kamer. De jonge sociaal-democraat gebruikte voor deze bijzondere gelegenheid meteen bijpassend vocabulaire. Hij wil 'keihard werken aan een beter Nederland' en wel door mensen meer macht in handen te geven, zodat ze zelf meer grip krijgen.

Waarschijnlijk zullen andere kandidaten hem dat niet tegenspreken. Die korte en bondige analyse vertoont natuurlijk overeenkomsten met de analyse van D66-voorgangers in de jaren zestig. Toen, ver voor het ontstaan van zogenaamde neo-populistische bewegingen na 2002, werd gepleit voor meer directe democratie.

De meest gangbare kritiek is dat van al die inspanningen weinig terecht is gekomen. Ook Martin Sommer stelde onlangs in de Volkskrant nog dat D66 een slecht geweten heeft over populisme, omdat het ijveren voor meer volksinspraak zou tegenvallen. Niets is minder waar: de democratisering van ons bestuur heeft plaats op het niveau waar het ook het meeste nodig is, namelijk onderop.

Nederland heeft een lange geschiedenis van het heft in eigen handen nemen. Vanaf de opstand tegen de Spanjaarden in de Tachtigjarige Oorlog via de Bataafse revolutie tot nu toe. De invloed van lokale besturen was altijd groot. Nederlanders regeren liever zelf. Democratie functioneert ook het best op het laagste niveau, schreef filosoof De Tocqueville al in zijn ‘Democratie in Amerika’ uit 1835. Dat vinden en vonden we in de Lage Landen ook.

De recente vernieuwingsgolf in lokaal bestuur is met recht een kleine revolutie, ontstaan omdat mensen dit vragen en eisen. Mensen willen meer inspraak en zeggenschap in plannen op momenten dat dit nog zin heeft.

Internet is een geweldige katalysator. De mogelijkheden en democratische kracht van dat medium speelden ontegenzeggelijk een grote rol bij de emancipatie van mensen. Internet past naadloos in de trend van individualisering en ontzuiling: ‘wij maken het zelf wel uit.’
Dat kan na al die jaren niet zonder gevolgen blijven voor ons publieke bestel. En dat is ook niet het geval. Dat merken gemeenten en provincies maar al te goed. Moderne vormen van inspraak en participatie doen overal in het land intrede.

Lokale overheden doen steeds beter hun best om te luisteren naar hun inwoners en goede communicatie met de mensen krijgt steeds meer aandacht. Nieuwe media zijn daarbij ontzettend belangrijk.

Veel gemeenten verbeteren hun processen en voeren experimenten en pilots uit met participatie van burgers bij planvorming. Zo ging een on-line pilot rond het opstellen van een gebiedsvisie in Haarlem bijna aan zijn eigen succes ten onder vanwege de grote hoeveelheid reacties. In Leiden kunnen inwoners meedenken over cultuurbeleid en in veel gemeenten zijn inwoners geconsulteerd over bezuinigingen. Amsterdam deed aan crowdsourcing met AmsterdamOpent om oplossingen te vinden voor het fietsparkeren.

Er zijn veel mooie initiatieven waarbij de lokale overheden  nieuwe vormen en middelen inzetten om mensen te betrekken en hun gezamenlijke kennis en ideeën in te zetten. Net als in ons roemrijke verleden begint de verandering van onderop en speelt het lokale bestuur een weergaloze rol. Lokaal werken we allang keihard aan een beter Nederland.